Miejscowości

Zagrzeb – co zwiedzić w stolicy Chorwacji?

Zagrzeb to jedno z najciekawszych miast i stolica Chorwacji. Bogata i ciekawa historia stolicy tego kraju, wyjątkowe zabytki i lokalne legendy przyciągają turystów mimo tego, że do wybrzeża Adriatyku jest stąd ponad 160 km.

Zagrzeb

Historia Zagrzebia

Zagrzeb (chorw. Zagreb) w dzisiejszej formie powstał dopiero w połowie XIX wieku, kiedy to dwa odrębne miasta – Kaptol i Gradec, znajdujące się na dwóch sąsiednich wzgórzach – zostały połączone. Zanim to nastąpiło, miasta te konkurowały ze sobą, nierzadko dochodziło też do brutalnych starć. Dziś obszar ten stanowi historyczne centrum Zagrzebia, przyciągając turystów jak magnes.

Stolica Chorwacji

W chwili zjednoczenia w XIX wieku, Zagrzeb ustanowiony został stolicą Trójjedynego Królestwo Chorwacji, Slawonii i Dalmacji, autonomicznego państwa będącego częścią Wielkich Węgier. Po rozpadzie Austro-Węgier w 1918 roku rola Zagrzebia znacząco się zmniejsza, a tytuł stolicy państwa odzyskuje dopiero w 1991 roku, gdy Chorwacja ogłasza niepodległość.

Położenie

Zagrzeb znajduje się w północnej części kraju, tuż przy granicy ze Słowenią. Miasto położone jest w większości na północnym brzegu Sawy, rzeki będącej najbardziej obfitym w wodę dopływem Dunaju, a także u podnóża Medvednicy, pasma gór oddzielającego od centralnej Chorwacji region Zagorje.

Góry Medvednica to popularny cel weekendowych wycieczek wśród mieszkańców Zagrzebia. Na szczycie najwyższej góry tego pasma – Sljeme – znajdują się zabytkowe ruiny zamku Medvedgrad z czasów średniowiecza. Dla turystów zwiedzających Zagrzeb i dysponujących nieco większą ilością wolnego czasu, wyjazd na górę Sljeme to warta rozważenia propozycja.

Zobacz teżRiwiera Makarska. Turystyczna perła w koronie Chorwacji

Zagrzeb – miasto bogatsze niż reszta Chorwacji

Dzisiejszy Zagrzeb to prawdziwe gospodarcze serce kraju. Działające tu przedsiębiorstwa odpowiadają za ponad 50% obrotu wszystkich chorwackich firm, a PKB na mieszkańca jest dwukrotnie wyższe niż w pozostałej części kraju. To tu swoją siedzibę mają największe firmy, jak Konzum (chorwacka sieć sklepów) czy narodowe linie lotnicze Croatia Airlines.

Zagrzeb zamieszkany jest przez ponad 800 tys. osób, a miejska aglomeracja liczy sobie ponad milion mieszkańców. Dla liczącej niewiele ponad 4 mln. obywateli Chorwacji jest to więc miasto o kluczowym znaczeniu – mieszka tu blisko 1/4 ludności tego kraju.

Najważniejsze zabytki Zagrzebia

Zagrzeb to miasto o fascynującej historii. Wieki pod władaniem Węgierskim i Austro-Węgierskim odcisnęły piętno na tutejszej architekturze, znajdziemy tu więc wiele wyjątkowych zabytków.

Dzielnica Gornji Grad

Dzisiejsza dzielnica Gornji Grad to dawny Gradec, jedna z dwóch miejscowości, które stały się trzonem dzisiejszej stolicy Chorwacji. Miasto Gradec założono już w średniowieczu, co sprawia, że obszar ten obfituje w ciekawe zabytki.

Plac św. Marka

Plac św. Marka (chorw. Trg svetog Marka) to centralny plac dzielnicy Gornji Grad. Plac ten pełnił niegdyś funkcję handlową – odbywał się tu coroczny jarmark na cześć właśnie świętego Marka, dziś jednak jest to polityczne centrum kraju. Przy tym placu w Zagrzebiu znajdują się tak kluczowe budynki, jak:

  • Pałac Bana (chorw. Banski dvori) – siedziba chorwackiego rządu,
  • budynek Zgromadzenia Chorwackiego (parlamentu, chorw. Hrvatski sabor),
  • siedziba Sądu Konstytucyjnego (chorw. Ustavni sud),
  • Stary Ratusz (chorw. Stara gradska vijećnica), w którym, mimo swojej nazwy wciąż odbywają się sesje rady miasta Zagrzebia.

Na niewielkim obszarze – sam plac ma bowiem ledwie 0,45 ha powierzchni – znajdują się najważniejsze dla chorwackiego państwa instytucje.

W 2005 roku Chorwaci znowelizowali ustawę o zgromadzeniach publicznych, zakazując zgromadzeń publicznych w promieniu 100 metrów od budynków najważniejszych instytucji państwowych, w efekcie na placu św. Marka nie mogą odbywać się żadne demonstracje czy protesty.

To jednak nie koniec zabytków! Na środku placu św. Marka znajduje się bowiem…

Kościół św. Marka

Pierwsze wzmianki o parafii znajdującej się w tym miejscu pochodzą już z XIII wieku. Świątynie wybudowano w stylu romańskim, ale w efekcie gruntownej przebudowy z II poł. XIV wieku dominującym stał się styl gotycki. Do dziś jednak zachowanych zostało wiele elementów i cech charakterystycznych dla epoki romańskiej.

Stosunkowo niewielki kościół św. Marka wyróżnia się na pierwszy rzut oka przede wszystkim swoim dachem. Dach ten ułożony został z różnokolorowych dachówek, a na jego południowym spadzie umieszczono wzór dwóch herbów – Zagrzebia i Trójjedynego Królestwa Chorwacji, Slawonii i Dalmacji. Ten unikalny układ dachówek i herby pojawiły się na dachu kościoła św. Marka w XIV wieku.

Innymi cennymi elementami tego kościoła są rzeźbiony portal południowy z XIV wieku, uznawany za najważniejszy przykład gotyckiej rzeźby na obszarze kontynentalnej Chorwacji, a także herb Zagrzebia z 1499 roku czy barokowa dzwonnica ukończona w 1669 roku.

Kościół św. Katarzyny

Ten wybudowany w latach 1630-1632 kościół słynie m.in. z pięciu drewnianych ołtarzy wykonanych w barokowym stylu. Znajdujące się na ścianach naw malowidła przedstawiają sceny z życia św. Katarzyny, patronki świątyni. Kościół św. Katarzyny (chorw. crkva sv. Katarine) uznaje się za pierwszą barokową budowlę na ziemiach kontynentalnej Chorwacji.

Muzeum Miasta Zagrzebia

Jedno z najbogatszych chorwackich muzeów znajduje się budynku dawnego klasztoru św. Klary. Elementem charakterystycznym są fałszywe okna, namalowane na elewacji – uznaje się, że ma to związek z zamkniętym charakterem tego dawnego, żeńskiego klasztoru.

W muzeum zobaczyć można wystawy przedstawiające historię Zagrzebia od czasów prehistorycznych (np. znaleziska archeologiczne), przez czasy Cesarstwa Rzymskiego, po okres współczesny. Muzeum funkcjonuje od przeszło 100 lat, po raz pierwszy otwarto je w 1907 roku.

Pałac Vojkoviciów

W zabytkowym pałacu z reprezentacyjną fasadą z motywami muszli mieści się Muzeum Historyczne Chorwacji. Ten barokowy budynek należy do najsłynniejszych zabytków w centrum miasta, w dzielnicy Gornji Grad.

Kamienna Brama

Będąca częścią dawnych murów miejskich Gradca Kamienna Brama (chorw. Kamenita vrata) to jeden z najlepiej zachowanych zabytków w Zagrzebiu, oraz jedyna zachowana brama spośród czterech istniejących pierwotnie.

Budowę Kamiennej Bramy ukończono w 1266 roku. Decyzję o budowie fortyfikacji wokół Gradca podjął król Węgier Bela IV po najeździe mongolskim, który pustoszył Europę Środkowo-Wschodnią – wojska Mongołów stoczyły bitwy z Polakami także na naszych ziemiach, m.in. w słynnej bitwie pod Legnicą.

Kamienna Brama charakteryzuje się wieżą o namiotowym dachu, a także wrotami, które nie znajdują się naprzeciw siebie – wewnętrzne drzwi wychodzą bowiem na zachód, a zewnętrzne na północ.

W Kamiennej Bramie znajduje się cudowny obraz Matki Bożej, który pierwotnie znajdował się nad wrotami tejże bramy. W wyniku pożaru z 1731 roku spłonęły liczne okoliczne budynki, sam obraz jednak oparł się płomieniom – według legendy ogień zgasł, gdy tylko płomień dotknął wizerunku Maryi. Dziś jest to popularne miejsce kultu, licznie odwiedzane przez turystów i pielgrzymów.

Wieża Lotrščak

Wieża Lotrščak (chorw. Kula Lotrščak) to baszta miejska będąca jednym z symboli Zagrzebia. Dzwon zawieszony w wieży w 1646 roku używany był przed zapadnięciem zmroku, oznajmiając mieszkańcom, że brama wkrótce zostanie zamknięta.

W wyniku przebudowy przeprowadzonej w XIX wieku nadbudowano czwarte piętro i wstawiono do wieży armatę, której wystrzał punktualnie o godzinie 12:00 miał być znakiem dla dzwonników kościołów w całym Zagrzebiu, aby rozpoczęli wybijać południe.

Dziś używana armata amerykańskiej konstrukcji pochodzi z czasów II wojny światowej, dawne armaty umieszczono zaś w Muzeum Miasta Zagrzebia. Wystrzał słyszalny jest na terenie całego starego miasta.

Zobacz teżJeziora Plitwickie w Chorwacji – prawdziwy cud natury

Istnieje też miejska legenda, według której w 1593 roku, gdy tureckie wojska stacjonowały pod Zagrzebiem, z Wieży Lotrščak wystrzelono pocisk w ich kierunku. Kula trafić miała prosto w tacę z nadziewanym kogutem, tuż przed dowódcą tamtejszych wojsk. Miał on uznać to za zły znak i odstąpić od oblężenia Zagrzebia.

Kaptol i Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Kaptol to druga z historycznych osad, która obok Gradca stanowi dziś zabytkowe centrum miasta. Osada ta powstała wokół katedry i miała charakter kościelny – znajdowała się tu m.in. siedziba biskupstwa.

Sama Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny to najwyższa budowla sakralna w dzisiejszej Chorwacji. Powstała w miejscu romańskiego kościoła z 1093 roku, zniszczonego w wyniku wspomnianego najazdu mongolskiego. W katedrze znajduje się też skarbiec, w którym przechowywana jest pochodząca z XI wieku peleryna króla Ladislava.

Dolac

Dzisiejsza dzielnica Dolac powstała w miejscu potoku Medveščak, który dawniej oddzielał od siebie Gradec i Kaptol. Ulica przebiegająca w miejscu dawnego mostu łączącego te dwie osady nosi nazwę “Krwawy Most”, upamiętniając liczne ofiary walk o władzę pomiędzy mieszkańcami.

W tej części miasta warto odwiedzić Targ Dolac, uznawany za najpopularniejszy targ pod gołym niebem w Zagrzebiu, a także ulicę biegnącą w linii dawnego potoku, przy której znajdują się liczne kawiarnie i restauracje.

Donji Grad

Dolne Miasto to współczesne centrum Zagrzebia. Obszar ten zabudowano w XIX i XX wieku, a głównym placem tej dzielnicy jak i całej stolicy Chorwacji jest plac bana Josipa Jelačicia (chorw. Trg bana Josipa Jelačića).

Na placu tym znajduje się fontanna Manduševac, której dotyczy jedna z legend o powstaniu Zagrzebia. Według niej, teren, na którym znajduje się dziś miasto Zagrzeb miał być pustynny. Wódz przeprawiających się tędy wojsk miał zatrzymać się w miejscu, gdzie znajduje się dzisiejsza fontanna i wbić w ziemię swój miecz – ze spękanej od słońca ziemi natychmiast zaczęła wypływać woda.

Park Maksimir

Historyczny park Maksimir założono w XVIII wieku. Wzorowany na angielskich parkach teren znajdujący się na wschód od centrum miasta to jeden z najchętniej odwiedzanych obszarów zielonych w Zagrzebiu.

W parku Maksimir znajduje się też ogród zoologiczny. W tym otwartym w 1925 roku ogrodzie znajdowały się tylko trzy sowy i dwa lisy, ale dzięki licznym dotacjom już rok później ogród musiał zostać poszerzony, by pomieścić wszystkie zwierzęta. Dziś możemy podziwiać tu zabytkowe wybiegi dla niedźwiedzia czy wilka, Afrykańską Wioskę czy Dziecięce Zoo, w którym dzieci mogą mieć bezpośredni kontakt z niektórymi zwierzętami.

Cmentarz Mirogoj

Obecność cmentarza na liście najciekawszych zabytków i atrakcji turystycznych może nieco szokować, ale ten położony w północnej części Zagrzebia cmentarz wyróżnia się zabytkową architekturą. Cmentarz założono w XIX i XX wieku, a w tutejszych arkadach pochowano najważniejsze dla Chorwatów osobistości.

Zagrzeb na weekend

Chorwacki Zagrzeb można zwiedzić w jeden weekend, o ile dobrze zaplanujemy sobie plan wycieczki. Jest mnóstwo miejsc wartych zobaczenia, dlatego zdecydowanie polecamy dłuższy pobyt.

Dolac to dobre miejsce na nocleg – Gradec i Kaptol, najważniejsze turystycznie dzielnice w Zagrzebiu są tuż obok, co pozwoli zaoszczędzić mnóstwo cennego czasu na przemieszczaniu się pomiędzy zabytkami.

Zagrzeb to świetne miasto i prawdziwa atrakcja turystyczna Chorwacji, jednak większość turystów odwiedza ten kraj ze względu na cudowne wybrzeże nad Morzem Adriatyckim. Zagrzeb znajduje się w głębi lądu, przez co wielu podróżników zwyczajnie go pomija – a szkoda! To naprawdę fascynujące miejsce.